Flora i fauna Morza Bałtyckiego.


Mimo, że Bałtyk nie ma dużej liczby gatunków roślin i zwierząt, stanowi on nie mniej jednak interesujący ekosystem. W skład jego zaliczamy następujące grupy: delfin



Fitoplankton

Mikroskopijne organizmy roślinne (w tym glony nie zaliczane do królestwa roślin w niektórych systemach taksonomicznych) oraz sinice (należące do Procaryota), które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie. W fitoplanktonie Bałtyku stwierdzono obecność ponad 700 gatunków, wśród których dominują okrzemki (Diatomophyceace), bruzdnice (Dinophyceae) oraz wcześniej wspomniane sinice (Cyanophyceae). Ponadto występują zielenice i wiciowce. Skład i liczebność fitoplanktonu w Bałtyku zmienia się geograficznie, ale również zauważamy zmienność sezonową. W sprzyjających warunkach liczebność fitoplanktonu może sięgać nawet kilkuset milionów osobników na 1m3 wody. Wiosna nasila się występowanie bruzdnic i okrzemek pod wpływem zwiększonej ilości światła, latem – sinic, pod wpływem wzrostu temperatury wód oraz wyczerpywania się substancji odżywczych. Wśród sinic spotyka się gatunki toksyczne i jesienią znowuż dominacja okrzemek różnych gatunkowo oraz w niewielkich ilościach bruzdnic. Wśród bruzdnic również istnieją gatunki toksyczne. Zimą liczebność fitoplanktonu jest bardzo niska. Większość gatunków tego typu przeczekuje ten okres w formie przetrwalnej. wstecz



Fitobentos

Zbiorowiska roślin, zwykle rosnących na dnie zbiorników wodnych, składające się z roślin kwiatowych oraz z plechowatych glonów. Jest ubogi jakościowo i ilościowo, a tworzą go głównie makroglony. W morzach w skład fitobentosu wchodzą brunatnice (Phaeophyceae), których przedstawicielem jest np. morszczyn. Innym gatunkiem w tejże grupie są krasnorosty (Rhodophyceae), np. widlik, rurecznica czy rozróżka, a także rośliny kwiatowe będące przedstawicielami rodziny rdestnicowatych (Potamogetonaceae). Przykładem tutaj jest trawa morska, rdestnica i zamętnica błotna. Kolejna grupa to zielenice (Chlorophyceae) z przedstawicielem w roli gałęzatki, taśmy oraz sałaty morskiej. Ze względu na duże zmętnienie wód bałtyckich przenikanie światła jest bardzo małe w związku z czym rośliny denne spotyka się do głębokości kilku metrów. Poszczególne grupy fitobentosu różnią się rodzajem barwników fotosyntetyzujących i do procesu potrzebują różnej długości fali. Konsekwencją tego jest pionowe rozmieszczenie poszczególnych grup roślin dennych. Najbliżej powierzchni wody występują rośliny kwiatowe i zielenice wyposażone w chlorofile (barwniki zielone), niżej brunatnice posiadające ksantofile (barwniki żółte), a najgłębiej bytują krasnorosty, które zawierają oprócz wymienionych, fikobiliny (barwniki czerwone). Jednakże ze względu na pogarszanie się warunków świetlnych zauważa się zaburzenie tego układu. Najliczniejsze są okazałe zielenice, krasnorosty zaś są rzadkością. Tasiemnica będąca rodzajem trawy morskiej jest gatunkiem typowo morskim. Tworzy ona tzw. łąki podwodne, będące schronieniem dla wielu gatunków zwierząt oraz miejsca tarliskowe dla ryb. Fitobentos sięga do głębokości 20 m, jednakże w ostatnich latach nastąpiła duża jego degradacja w różnych rejonach z różnym natężeniem. wstecz



Zooplankton

Organizmy biernie unoszące się w toni wodnej. W skład tej grupy wchodzą zwierzęta zarówno jednokomórkowe (protozooplankton) jak i wielokomórkowe (metazooplankton) organizmy o skomplikowanej budowie takie jak: wrotki (Rotifera), pierwotniaki (Protozoa), skorupiaki będące przedstawicielami widłonogów (Copepoda), wioślarki (Cladocera), szczeponogi (Mysidaceae) oraz meduzy krążkopławów (Scyphozoa). Ze względu na duże zróżnicowanie pod względem rozmiarów organizmy te dzielimy na następujące grupy:

Do zooplanktonu zalicza się również larwy oraz jaja wielu zwierząt dennych np. ryb, wieloszczetów, ślimaków, małży a także mszywiołów.
W zależności od rejonu obserwuje się zróżnicowanie składu gatunkowego i ilościowego. Najliczniejszy rozwój planktonu zwierzęcego przypada późną wiosną i latem. Cechą charakterystyczną tych organizmów są wędrówki dobowe. Wieczorem zwierzęta te podpływają ku powierzchni wody w poszukiwaniu pokarmu (fitoplanktonu). Przed świtem opuszczają się w głębsze warstwy wody, unikając w ten sposób zbyt intensywnego oświetlenia. Amplituda zooplanktonu może dochodzić do 30 m. wstecz



Zoobentos

Organizmy zwierzęce żyjące przy dnie morza. Wśród fauny dennej południowego Bałtyku dominują przedstawiciele małży (omułek, sercówka, rogowiec bałtycki, piaskołaz), skorupiaków (pąkla, kiełż, podwój, garnela, krewetka), ślimaków (wodożytka), wieloszczetów (nereida), skąposzczetów, prapulidów, mszywiołów. Skład fauny dennej Morza Bałtyckiego zależy od takich czynników jak głębokość i rodzaj dna, zasolenie, temperatura, natlenienie wody i dostępność pokarmu. Strefa płytkowodna (do głębokości około 40 m) jest bogatsza w gatunki organizmów niż obszary leżące głębiej, powodem czego jest duże zróżnicowanie podłoża i występująca na nim roślinność. Dogodniejsze warunki są bowiem na „płyciznach” gdzie jest więcej roślinności morskiej i co za tym idzie – pokarmu, schronienia itp.. Jak wspomnieliśmy wcześniej w głębszych wodach jest dużo mniej organizmów roślinnych, ponadto mogą występować deficyty tlenowe. Dno Bałtyckie, w zależności od rejonu i głębokości, może być piaszczyste, kamieniste, żwirowate, muliste bądź też mieszane. Najbogatszą faunę denną zauważamy na płytkim dnie kamienistym, porośniętym glonami. Główną rolę ogrywają tu gatunki osiadłe, w tym omułek jadalny. Nieco mniejsze zróżnicowanie zoobentosu spotykamy na dnie piaszczystym. Dominują tu zwierzęta zakopujące się w miękkim podłożu takie jak małże (sercówka, rogowiec), wieloszczety (nereida), skorupiaki (bełkaczek, garnela) oraz skąposzczety. Małże niekiedy występują również na głębszym dnie mulistym, a konkretnie rogowiec bałtycki. Spotkać tu można niektóre gatunki wieloszczetów (złotorunka), sikwiaków i skorupiaków (pośródek, podwój). wstecz

Nekton

Wszystkie zwierzęta zdolne do poruszania się wbrew prądom wodnym. W skład bałtyckiego nektonu wchodzą ryby oraz kilka gatunków ssaków morskich. Fauna ryb Morza Bałtyckiego to mieszanka gatunków słodkowodnych i pochodzenia morskiego, podobnie jak pozostała flora i fauna. Jak wcześniej wspomnieliśmy, to obniżenie zawartości soli jest przyczyna ubóstwa gatunkowego Bałtyku. Liczba morskich gatunków ryb w południowych i centralnych częściach Morza Bałtyckiego wynosi 41. Wśród gatunków tolerujących zmienność zasolenia wyróżniamy ryby morskie o znaczeniu użytkowym takie jak: śledź, szprot (gatunki palegiczne) oraz dorsze i płastugi – skarp, stornia (gatunki przydenne). Z ryb nieużytkowych na dnie głębokim występuje m.in. lisica. W Bałtyku pojawiają się również takie gatunki jak belona, sardela, ostrobok, witlinek, które są właściwie bywalcami Morza Północnego. Wśród gatunków nieużytkowych również możemy wyróżnić bytujące w strefie przybrzeżnej wśród łąk trawy morskiej iglicznie i wężynki. Na płytkim dnie kamienistym spotkamy kura diabła, węgorzycę, ostropłetwca czy taszę. Dno piaszczyste natomiast zamieszkiwane jest przez dobijaki, tobiasze, stornie oraz kilka gatunków babek. Neogobius melenostomus – babka bycza – gatunek z rodziny babkowatych po raz pierwszy znaleziony w Zatoce Gdańskiej w 1990 r.. Ojczyste wody tego gatunku to Morze Kaspijskie, Czarne i Azowskie. Najprawdopodobniej została „przywleczona” do nas w wodach balastowych statków. Babka czarna zaadoptowała się w naszych wodach, pomyślnie się rozmnaża i zasiedla dalsze obszary dna morskiego. W wodach przybrzeżnych dominują ryby słodkowodne. Większość z ryb słodkowodnych nie wędruje daleko. Poszukują one często terenów tarliskowych w ujściach rzek i zatoczkach, gdzie panuje bardziej sprzyjająca temperatura i zasolenie. W zatokach i zalewach występują okonie, płocie, sandacze, szczupaki, leszcze, krąpie i cierniki. W Bałtyku zauważa się również gatunki dwuśrodowiskowe, tzw. ryby anadromiczne – łosoś, troć, sieja. Gatunki te większość życia spędzają w morzu, bowiem na tarło wpływają do nadbałtyckich rzek i strumieni. Mamy jeszcze węgorza, który jest rybą katadromiczną, co oznacza, że żyje w wodach słodkich, a rozradza się w morzu. Oprócz ryb innymi drapieżcami są kręgowce oddychające powietrzem atmosferycznym, takie jak ptaki morskie, foki i wieloryby. Wśród ptaków jak się domyślamy najliczniejszą grupę tworzą mewy. W Bałtyku żyją trzy gatunki fok: foka pospolita, foka szara, foka obrączkowana (nerpa). Wszystkie gatunki fok objęte są ścisłą ochroną. Foki wiodą wodno-lądowy tryb życia. Na lądzie ich ruchy są powolne i niezdarne, w wodzie pływają znakomicie. Mogą pływać zarówno na brzuchu jak i na grzbiecie. Potrafią spać unosząc się na powierzchni wody, pod wodą lub na lądzie. Lubią leżeć godzinami bez ruchu, wygrzewając się na słońcu. Największe zagrożenie dla fok na Bałtyku stanowi:

Stan zasobów ichtiofauny Morza Bałtyckiego z ekonomicznego punktu widzenia od kilku ostatnich lat oceniany jest jako kryzysowy. Mała biomasa stad dorsza, zniszczone populacje łososia, zagrożony byt gatunków zalewowych oraz duża liczebność mniej wartościowych ryb, takich jak szprot i śledź - to obecne problemy nękające polskich rybaków bałtyckich. Mamy również rzadko spotykanego przedstawiciela waleni z rodziny delfinów – morświna (Phocoena phocoena). Niegdyś odnotowano również w „naszym” Bałtyku obecność delfinów. W Polskiej części Bałtyku w 1994 r. przebywało do 600 osobników, jednak populacja tego gatunku maleje w zastraszający sposób. Żyje samotnie lub w małych grupach. Wcześniej pospolity Morświn jest w Bałtyku praktycznie nieobecny. Krajobraz bałtycki również wypełniają ptaki. Ptaki są w regionie Bałtyku licznie reprezentowane. Regularnie spotyka się tu około 340 gatunków. Większość z nich to ptactwo wodne zamieszkujące Bałtyk. Inne, jak brodźce, żyją na wybrzeżu lub otaczających je terenach podmokłych. W porównaniu z innymi środowiskami morskimi bogactwo gatunkowe Bałtyku jest wynikiem łącznego traktowania ptactwa morskiego i słodkowodnego. Stanowi to wyraźny kontrast z sytuacją w zespołach podwodnych. Większość ptaków migruje między miejscami zimowania a wiosenno - letnimi terenami lęgowymi. Migracje są szczególnie wyraźne w obszarze Bałtyku, gdyż północne lato, z długim dniem i bogactwem dostępnego pokarmu, jest bardzo atrakcyjne dla gniazdowania. Z kolei zimą występuje znaczne oblodzenie. Większość ptaków opuszcza dlatego Morze Bałtyckie i zimuje na południu. Jednakże wiele osobników jak np. kaczki lodówki z północnej Rosji zatrzymuje się na zimowiskach południowego Bałtyku, podobnie jak kaczka czernica, łabędź niemy, gęś kanadyjska i mewa srebrzysta. Licznie występują też mewy śmieszki. wstecz





POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ